Welkom

Beste Lezer,

Fijn dat we weer welkom zijn in de musea. Het reserveren van een tijdslot op de website van het museum is nog wel nodig maar dat doen we met plezier.
De tentoonstelling Vervlogen Geuren in Kleuren in het Mauritshuis en de Slavernij tentoonstelling in het Rijks zijn na 29 augustus verleden tijd, maar een virtueel bezoek blijft via mijn bespreking mogelijk. De verhalen blijven van waarde.

U vindt de artikelen onder de volgende links: Slavernij in het Rijksmuseum en Vervlogen geuren in het Mauritshuis.

Voor het komend seizoen is mijn keuze op drie historische vrouwen gevallen: de bijbelse figuur Maria Magdalena en de kunstenaars Artemisia Gentileschi en Frida Kahlo

Hoe verschillend ook, zij hebben minstens één ding gemeen: zij wisten zich een plek te verwerven in een door mannen gedomineerde wereld. 

Over de eeuwenlange negatieve publiciteit èn rehabilitatie van Maria Magdalena hoop ik u op 22 en 23 september te vertellen. Gevolgd door lezingen over Artemisia Gentileschi en Frida Kahlo. De laatste heeft aan aandacht geen gebrek, maar Artemisia is pas eind van de vorige eeuw uit de vergetelheid getreden. De data en inschrijven voor mijn nieuwe programma kunt u hier vinden.

Maria Magdalena tot en met 9 januari in Museum Catharijneconvent. Bij het horen van haar naam reproduceert mijn auditieve geheugen de stem van Yvonne Elliman:

… ‘I don’t know how to love him’

De vragen die Maria Magdalena zich in deze beroemde song uit de film Jesus Christ Superstar stelt zijn in het kader van deze expositie nog steeds actueel. Wat bracht haar zo in verwarring en wie was Maria Magdalena?
Komt het beeld dat we uit films, boeken en schilderijen van haar kennen overeen met ‘dè’ bijbelse Magdalena? De tentoonstelling leert dat zij een vrouw is met vele gezichten; samengesteld uit nieuwtestamentische- en apokriefe bijbelverhalen, interpretaties daarvan en legendes. Variërend van een patiënt die door Jezus wordt genezen, een vrouw van lichte zeden, een vrouwelijke apostel en zelfs als echtgenote van Gods zoon. Deze mysterieuze vrouw, die ook als feministe avant-la-lettre wordt gezien, heeft kunstenaars door de eeuwen heen geïnspireerd tot mooie, ontroerende en soms ook confronterende werken zoals van eigentijdse kunstenaars als David laChapelle, Helen Verhoeven en Marlene Dumas. U vindt mijn uitgebreide artikel onder de volgende link: Maria Magdalena.
Lezing op 22 en 23 september.

In het Cobra Museum Museum staan Frida Kahlo en Diego Rivera tot eind september centraal in een interessante tentoonstelling met Mexicaanse kunstenaars uit de Gelman collectie. De artistieke vruchten van de haat-liefderelatie tussen Frida Kahlo (1907-1954) en Diego Rivera (1886-1957) vormen de kern van deze expositie. De reproducties van Ribera’s muurschilderingen weerspiegelen hun beider bevlogenheid voor de idealen van de Mexicaanse revolutie. De indringende zelfportretten van de zwaar gehandicapte Kahlo laten zich lezen als een autobiografisch beeldverhaal. Deze expositie loopt binnenkort af, maar vanaf 8 oktober tot en met 27 maart kunt u voor een grande parade in Assen terecht. Onder de levenslustige titel Viva la Frida toont het Drents Museum kunstwerken en persoonlijke voorwerpen uit de collectie van Frida’s erfgename: Dolores Olmeda. Hieronder volgt een korte impressie. Klik hier voor een uitgebreide bespreking van beide tentoonstellingen. Lezing over haar leven en werk op 2 en 3 februari.

De derde vrouw in mijn programma is de Italiaanse barokschilder Artemisia Gentileschi (1593-1653). In 2018 schitterde zij door afwezigheid in de indrukwekkende  tentoonstelling Caravaggio en Europa. Tussen scènes met onthoofdingen door Caravaggio’s navolgers had Artemisia met haar rauw realistische Judith en Holofernes niet misstaan. Toen ik dit werk in de tentoonstelling Rembrandt en Caravaggio in 2006 zag deed ik automatisch een stap naar achteren om geen bloedspatten op mijn kleding te krijgen! De aanleiding tot dit bloeddorstige tafereel vormt een #MeToo voorval uit haar jeugd. Artemisia’s talent bleef niet onopgemerkt. In 1616 werd zij als enige vrouw toegelaten tot de Accademia dell’Arte del Disegno in Florence. Ze werd gevraagd voor schilderingen in het Florentijnse Casa Buonarotti en opdrachten in Genua en Venetië. In 1637 belandde ze op uitnodiging van koning Karel I zelfs in Londen. En anno 2021 is ze in Enschede. Rond deze feministe avant-la-lettre organiseert Rijksmuseum Twente de tentoonstelling: Artemisia. Vrouw & Macht.  Leven en werk van deze bijzondere vrouw worden tot en met 23 januari in een nieuw perspectief getoond.
Lezing op 27 en 29 oktober.

Van 15 oktober tot en met 30 januari 2022 kunnen belangstellenden in het Frans Halsmuseum een kijkje nemen bij Jacob Jordaens thuis. (1593-1678).
Het werk van deze vroeg zeventiende eeuwse Vlaamse meester wordt op spectaculaire en tegelijk intieme wijze gepresenteerd in de gereconstrueerde ontvangstkamer van Jordaens zelf. Hier zagen bezoekers en potentiële kopers de portretten, genre- en historiestukken. Zoals het uit 1644 daterende doek, waarin Jordaens zijn zingende familie portretteerde, dat onze eigen Jan Steen tot soortgelijke composities inspireerde: als Soo de ouden songen piepen de jongen. Een  humoristische ogend, doch moraliserende bedoeld werk: ouders pas op: kinderen imiteren de (slechte)  eigenschappen van volwassenen. Dit najaar treedt Jordaens, uit de schaduw van zijn beroemde leermeester Pieter Paul Rubens. Het Frans Hals Museum vormt daarvoor de locatie bij uitstek, want de naamgever van het museum en Jacob Jordaens hanteerden een vergelijkbare vlotte, welhaast impressionistische toets. Lezing op 24 en 26 november.

Op museaal gebied is nog veel meer te beleven dan ik hier kan behandelen. In Kunstschrift treft u tweemaandelijks een handig overzicht aan.

Wat ik echter niet ongenoemd wil laten is de tentoonstelling Igor Mitoraj (1944-2014) in Museum Beelden aan Zee. Tot 6 februari worden zijn verstilde sculpturen getoond. Ogenschijnlijk klassiek, maar ontstaan sinds de laatste decennia van de 20e eeuw. De Pools-Franse kunstenaar blies zijn op de bijbel, de Griekse mythologie en Romeinse oudheid geïnspireerde werken soms tot enorme proporties op. Zoals de koppen van twee in volstrekte harmonie rustende broers: Hermanos. Van hen, de gebarsten Theseus, maar ook van kleinere bronzen en marmeren  sculpturen als Vulcanus, de genderfluïde Icarus en Aprodisios gaat een magische werking uit. Deze sensatie wordt versterkt door de opstelling tussen met de hemel corresponderende blauwe panelen, het binnenvallende licht, muziek van Bach en Philip Glass èn een rond gesprayde subtiele bloemengeur.
Eigenlijk wilde ik in deze ruimte niet verlaten, maar er was meer. Eveneens op de oudheid geïnspireerde semi-abstracte sculpturen van Pietro Cascella en zijn echtgenote Cordelia von den Steinen, wier werk gebaseerd is op bezigheden van alledag. Deze expositie is nog t/m 19 september te zien.

Terug naar mijn eerder gepubliceerde museumtips. Helaas is de tentoonstelling over de door Rembrandt getekende olifant Hansken in het Rembrandthuis alweer verleden tijd, maar de expositie over de Gouden Koets is nog tot en met 27 februari in het Amsterdam Museum te zien.  Ook al heb je helemaal niets met Prinsjesdag, met de eigenaar van de Gouden koets of met het voertuig zelf dan nog is deze tentoonstelling beslist de moeite waard.

De onlangs door de koning geopende tentoonstelling over de Gouden Koets…. is veel meer dan je verbazen over de pracht en praal van een geschenk dat in 1898 door het volk van Amsterdam werd aangeboden aan koningin Wilhelmina. De ornamentiek en veelzeggende voorstellingen wekken tegenwoordig naast bewondering ook boosheid bij een breed publiek. De tentoonstelling biedt een boeiende kijk op een eeuw Amsterdamse geschiedenis. Velen zullen zich de provocaties en protesten herinneren rond het huwelijk van prinses Beatrix en Claus von Amsberg en ook het verfbommetje dat tijdens de huwelijksrit van prins Willem Alexander en Maxima tegen de koets uiteen spatte… De expositie laat zien dat er reeds van meet af aan oppositie tegen de plannen voor deze kostbare koets bestonden! Om de geraamde kosten van f 7.000,- te dekken werden kwartjes-bewijzen uitgeschreven die door arbeiders in de Jordaan veelvuldig gekocht werden. Een groot bedrag wanneer je bedenkt dat het weeksalaris van een arbeider f 1,25 bedroeg…Verbazingwekkend dat in een stad waar de politieke kleur veeleer rood dan oranje was er juist bij de werkende klasse veel animo bestond voor zo’n duur vorstelijk geschenk! Het Amsterdam museum biedt een podium aan de meerstemmige kijk op de Gouden Koets toen en nu. Eigentijdse kunstenaars lieten zich inspireren tot vragende, ontluisterende en soms ook ontroerende creaties.  Neem via mijn artikel over de Gouden Koets vast een kijkje op de tentoonstelling.

In het Haagse Kunstmuseum kunt u tot 7 november de tentoonstelling Het Gedroomde Museum zien.  

Exterieur Kunstmuseum Den Haag. Foto: Gerrit Schreurs

Conservator Jet van Overeem opende mijn ogen voor het weldoordachte exterieur en interieur van het door architect H.P. Berlage (1856-1934) ontworpen kunstmuseum. Een architectonisch hoogstandje uit 1935, waar ik tot voor kort alleen oog had voor de daar getoonde kunstwerken.  Het museum moest gebouwd worden op een groene locatie vlakbij de zee. Deze bepaling werd in verband met de belichting van de te exposeren kunstwerken van cruciaal belang geacht. Licht zoals je dat alleen in de nabijheid van de zee kunt vinden werd het leitmotiv in het uiteindelijk uitgevoerde ontwerp. Het valt via een ingenieuze dakconstructie binnen in het museum, dat ontworpen werd als symbiose tussen architectuur, kunst en mens. De laatste is daarbij maatgevend. Het traject van ontwerp, naar uiteindelijke oplevering en inrichting wordt aan de hand van maquettes, gedetailleerde bouwtekeningen, artist’s impressions en foto’s ontvouwd. Ontwerp en uitvoering van het museum waren destijds ultramodern. U vindt een uitgebreid artikel over de tentoonstelling hier: Het Gedroomde Museum